روزه، خودداري از چيزهاي ده گانهاي است كه بعداً شرح داده ميشود و بايد برايانجام فرمان خدا باشد (وگرنه به طوري كه بيان ميشود باطل است) و در نُه چيز بايداز وقت اذان صبح تا مغرب خودداري كرد.
نيت
مسأله ـ لازم نيست انسان نيت روزه رااز قلب خود بگذراند يا مثلاً بگويد فردارا روزه ميگيرم، بلكه همين قدر كه بنا داشته باشد براي انجام فرمان خداوند عالم ازوقت اذان صبح كه دميدن سپيده از سمت مشرق است تا مغرب كاري كه روزه را باطلميكند انجام ندهد كافي است.
و براي آنكه يقين كند تمام اين مدت را روزه بوده، بايداندكي پيش از وقت اذان صبح و لحظهاي هم بعد از مغرب از انجام كاري كه روزه راباطل ميكند خودداري نمايد. مسأله ـ انسان ميتواند در هر شب از ماه رمضان براي روزه فرداي آن نيت كندو بهتر است كه شب اول ماه هم نيت روزه همة ماه را بنمايد.
مسأله ـ وقت نيت روزه ماه رمضان از اول شب است تا اذان صبح.
مسأله ـ وقت نيت روزه مستحبي از اول شب است تا موقعي كه به اندازة نيتكردن به مغرب وقت مانده باشد. كه اگر تا اين وقت كاري كه روزه را باطل ميكندانجام نداده باشد و نيت روزه مستحبي كند روزه او صحيح است.
مسأله ـ كسي كه پيش از اذان صبح در غير روزه ماه رمضان بدون نيت روزهخوابيده است، اگر پيش از ظهر بيدار شود و نيت كند روزه او صحيح است چه روزهاو واجب باشد چه مستحب. و اگر بعد از ظهر بيدار شود، نميتواند نيت روزه واجبنمايد، اما در ماه رمضان اگر بينيت خوابيده باشد اگر چه پيش از ظهر بيدار شود ونيت كند صحّت روزهاش محل اشكال است. و احتياط روزه گرفتن و قضاء آن است.
مسأله ـ اگر بخواهد غير روزه رمضان روزه ديگري بگيرد بايد آن را معيننمايد، مثلاً نيت كند كه روزه قضاء يا روزه نذر ميگيرد ولي در ماه رمضان نيّت روزههر روز را بكند كافي است. و لازم نيست نيت كند كه روزه ماه رمضان ميگيرم، گرچهبهتر و موافق با احتياط است. بلكه اگر نداند ماه رمضان است يا فراموش نمايد و روزهديگري را نيت كند روزه ماه رمضان حساب ميشود.
مسأله ـ اگر بداند ماه رمضان است و عمداً نيّت روزه غير رمضان كند، روزه ماهرمضان حساب نميشود و بنابر احتياط واجب روزهاي هم كه نيت آن را كرده حسابنميآيد.
مسأله ـ اگر مثلاً به نيت روز اول ماه روزه بگيرد، بعد دانست دوم يا سوم بودهروزه او صحيح است.
مسأله ـ اگر پيش از اذان صبح نيت كند و بيهوش شود و در بين روز بهوش آيد،بنابر احتياط واجب بايد روزه آن روز را تمام نمايد، و تمام كرد يانكرد قضاي آن رابجا آورد.
مسأله ـ اگر پيش از اذان صبح نيت كند و مست شود و در بين روز بهوش آيد،احتياط واجب است كه روزه آن روز را تمام كند و قضاي آن را هم بجا آورد.
مسأله ـ اگر پيش از اذان صبح نيت كند و بخوابد و بعد از مغرب بيدار شود،روزهاش صحيح است.
مسأله ـ اگر نداند يا فراموش كند كه ماه رمضان است و پيش از ظهر ملتفت شودچنانچه كاري كه روزه را باطل ميكند انجام داده باشد يا بعد از ظهر ملتفت شود كه ماهرمضاناست، روزه او باطل ميباشد. وليبايد تا مغربكاري كه روزه را باطل ميكند انجامندهد و بعد از ماه رمضان هم آن روزه را قضاء نمايد. و همچنين است حكم بنابر احتياطواجب اگر پيش از ظهر ملتفت شود، و كاري كه روزه را باطل ميكند انجام نداده باشد.
مسأله ـ اگر بچه پيش از اذان صبح ماه رمضان بالغ شود، بايد روزه بگيرد و اگربعد از اذان بالغ شود، روزه آن روز بر او واجب نيست. ولي اگر تا قبل از لحظة بلوغروزه بوده احتياط به اتمام آن روزه ترك نشود.
مسأله ـ كسي كه براي آوردن روزه ميتي اجير شده، اگر روزه مستحبي بگيرداشكال ندارد. ولي كسي كه روزه قضاء و بنابر احتياط واجب اگر اقوي نباشد يا روزهواجب ديگري دارد نميتواند روزه مستحبي بگيرد، و چنانچه فراموش كند و روزهمستحب بگيرد در صورتي كه پيش از ظهر يادش بيايد، روزه مستحبي او به همميخورد و ميتواند نيت خود را به روزه واجب برگرداند، و اگر بعد از ظهر ملتفتشود، روزه او باطل است و اگر بعد از مغرب يادش بيايد، روزهاش صحيح است.
مسأله ـ اگر غير از روزه ماه رمضان روزه معين ديگري بر انسان واجب باشد،مثلاً نذر كرده باشد كه روز معيني را روزه بگيرد، چنانچه عمداً تا وقت اذان صبح بهطوري كه يك لحظه از صبح گذشته نيت نداشته، روزه باطل است. و اگر نداند كه روزهآن روز بر او واجب است، يا فراموش كند و پيش از ظهر يادش بيايد چناچه كاري كه روزهرا باطل ميكند، انجام نداده باشد و نيت كند روزه او صحيح وگرنه باطل ميباشد.
مسأله ـ اگر براي روزه واجب غير معيني مثل روزه كفاره عمداً تا نزديك ظهرنيت نكند اشكال ندارد. بلكه اگر پيش از نيت تصميم داشته باشد كه روزه نگيرد، ياترديد داشته باشد كه بگيرد يا نه، چنانچه كاري كه روزه را باطل ميكند انجام ندادهباشد و پيش از ظهر نيت كند روزه او صحيح است.
مسأله ـ اگر در ماه رمضان، پيش از ظهر كافر مسلمان شود روزه آن روز و قضاءآن بر او واجب نيست، لكن اگر نيت روزه قبل از صبح داشته و مرتكب چيزي نشدهكه آن را باطل كند (حتي مثل باقي ماندن عمدي بر حدث اكبر تا دميدن سپيدة صبح)،بهتر بلكه احتياط است آن روزه را تمام نمايد.
مسأله ـ اگر در وسط روز ماه رمضان پيش از ظهر يا بعد از آن مريض خوبشود روزه آن روز بر او واجب نيست هر چند تا آن وقت كاري كه روزه را باطلميكند انجام نداده باشد. مگر آنكه قبل از ظهر خوب شده و افطار بر او واجب نبودهكه احتياطاً نيت كرده آن روزه و قضاي آن را بگيرد.
مسأله ـ روزي را كه انسان شك دارد آخر شعبان است يا اول رمضان واجبنيست روزه بگيرد. و اگر بخواهد روزه بگيرد، نميتواند نيت روزه رمضان كند، ولياگر نيت كند كه اگر رمضان است روزه رمضان و اگر رمضان نيست روزه قضاء يا مانندآن (اگر بر عهده دارد) وگرنه روزه مستحب باشد، بعيد نيست روزه صحيح باشد، وبهتر است نيّت روزه قضاء و مانند آن بنمايد و چنانچه بعد معلوم شود رمضان بوده، ازرمضان محسوب ميشود. لكن در صورتي كه قصد كند آنچه را كه فعلاً خدا از اوخواسته انجام دهد و بعد معلوم شود رمضان بوده نيز كافي است. گر چه برگشتش بههمان قسم مذكور است.
مسأله ـ اگر روزي را كه شك دارد آخر شعبان است يا اول رمضان به نيت روزهقضاء يا روزه مستحبي و مانند آن روزه بگيرد و در بين روز دانست كه ماه رمضاناست بايد نيت روزه ماه رمضان كند.
مسأله ـ اگر در روزه واجب معيّني مثل روزه ماه رمضان مردّد شود كه روزهخود را باطل كند يا نه، يا قصد كند كه روزه را باطل كند، روزهاش باطل ميشود، اگرچه از قصدي كه كرده توبه نمايد و كاري هم كه روزه را باطل ميكند انجام ندهد.
مسأله ـ اگر براي روزهدار ترديد و شك در صحت روزه پيش آيد مثلاً شك كندكه از جهت تناول خوردني يا آشاميدني از روي فراموشي روزه باطل شده و بنا داردبعد از سؤال كردن اگر بداند باطل نيست آن را ادامه بدهد روزهاش صحيح است.
مسأله ـ در روزه مستحب و روزه واجبي كه وقت آن معين نيست مثل روزهكفاره، اگر قصد كند كاري كه روزه را باطل ميكند انجام دهد يا مردّد شود كه كه بجاآورد يا نه، چنانچه بجا نياورد و پيش از ظهر دوباره نيت روزه كند روزه او صحيح است.
